Blog Klubu Miłośników Dobrej Herbaty

Dlaczego na temat herbaty tak chętnie i bez żadnych skrupułów pisze się tyle bzdur? – zastanawiam się przeglądając artykuł „Zielone zdrowie” opublikowany ostatnio w magazynie „Żyj zdrowo i aktywnie”. Skąd na przykład wziął się pomysł, że nazwa Thea sinensis odnosi się do zielonej herbaty, skoro jest to archaiczne określenie gatunkowe Camelia sinensis, czyli po prostu każdej herbaty? Albo trochę śmieszna, trochę smutna, a z pewnością bardzo fałszywa informacja o tym, że fermentacja pozbawia liście właściwości zdrowotnych? Jak to możliwe, że autor (nieznany!) artykułu o herbacie zielonej nie odróżnia jej od białej? Nie wie, że pierwszym etapem przetwarzania zielonej herbaty nie jest wcale suszenie, ale wstępne podgrzewanie, a w przypadku Senchy dochodzi jeszcze, tuż przed rolowaniem, do skomplikowanego procesu nasączania listków parą wodną?

Nie jestem nadmiernie złośliwy, dlatego zatrzymam się z tą recenzją na pierwszym fragmencie pierwszego akapitu (ciąg dalszy wcale nie jest lepszy:( – mam nadzieję, że tyle wystarczy, żeby zniechęcić Was do lektury całości;). Zamiast dalej znęcać się nad tekstem, proponuję Wam kilka faktów na temat zdrowotnych walorów czarnej i zielonej herbaty.

***

Zielona i czarna herbata mają podobny skład chemiczny, ponieważ pochodzą z jednej rośliny o nazwie Camellia Sinensis. Różnica pomiędzy nimi powstaje w procesie przetwarzania – w odróżnieniu od zielonej, czarna herbata poddawana jest tzw. fermentacji, przez co dochodzi do utlenienia zawartych w niej polifenoli. Do niedawna uważano, że zielona herbata zawiera najwięcej aktywnych antyutleniaczy i że tylko jej katechiny (czyli nieutlenione polifenole) nadają herbacie zdrowotne właściwości. Wynikało to w dużej mierze z faktu, że pierwszymi badaczami herbaty byli Chińczycy, którzy tradycyjnie pili tylko zielony napar, jemu poświęcając traktaty naukowe, poetyckie i filozoficzne. Badania prowadzone w ostatnich latach dowiodły jednak, że theaflawiny i thearubigininy obecne w czarnych herbatach są równie efektywnymi antyutleniaczami! Oznacza to, że rozwój wolnych rodników jest powstrzymywany zarówno przez zieloną, jak i czarną herbatę.

Szczegółowe badania wprawdzie jeszcze trwają, ale autorzy nowszych publikacji coraz częściej mówią po prostu o zdrowotnym działaniu herbaty, zestawiając ewentualnie skład ilościowy oraz chemiczny obu typów naparów i oceniając ich większą lub mniejszą skuteczność w konkretnych przypadkach.

Oto przykładowa, reprezentatywna dla nowoczesnej nauki o herbacie opinia polskiego eksperta w tej dziedzinie, prof. Reginy Olędzkiej: Badania potwierdzają wpływ podawania zielonej i czarnej herbaty oraz wyciągów wodnych z tych herbat na poziom glukozy i triglicerydów oraz aktywność dysmutazy ponadtlenkowej w surowicy krwi. Herbata zielona obniżyła poziom glukozy o 23,9% a triglicerydów o 33,3%, herbata czarna natomiast odpowiednio o 22,8% i 25%. Choć herbata zielona była bardziej skuteczna niż czarna w obniżeniu w/w parametrów, to herbata czarna okazała się bardziej aktywna jako przeciwutleniacz, powodując wzrost dysmutazy ponadtlenkowej o 117% wobec 91% po stosowaniu herbaty zielonej. Dodajmy za inną badaczką – dr Justyną Ostrowską z Zakładu Chemii Nieorganicznej i Analitycznej w Białymstoku – że wszelkie dyskusje na temat zdrowotnych właściwości herbaty mają sens nie tyle w odniesieniu do rodzaju naparu, ile świeżości liści, które powinny być zapaczkowane szczelnie w miejscu zbiorów.

Mam jeszcze coś dla wzrokowców – wykorzystując dane Moddera/Amarakoona („Tea and Health”) przygotowałem dla Was poglądowy schemat porównawczy zawartości różnego typu polifenoli w herbacie zielonej i czarnej.

A zatem zamiast dzielić włos na czworo i roztrząsać wyższość orzełka nad reszką, lepiej napijmy się herbaty – dla zdrowia, orzeźwienia, przyjemności… czarnej albo zielonej – co kto woli ;).